Dwór wiejski. [T. 1] : dzieło poświęcone gospodyniom polskim, przydatne i osobom w miescie mieszkającym przerobione z fr. pani Aglae Adanson z wielu dodatkami i zupełnem zastósowaniem do naszych obyczajów i potrzeb - Nakwaska Karolina, str. 8

dano, wypiła ją z szklanki krzyształowej, tylko co z bawialni wziętej; jakiż był jej przestrach, gdy ujrzała na dnie kilkanaście szpilek, które ktoś tam wrzucił, a które śmierć jej przynieść, mogłyby były !
Jużem to nie raz powiedziała: dobry smak zależy na harmonii, a tu na rozsądku oparta bydź musi. Czy jest znowu, coś bardziej niedorzeczniejszego jak np. dziesięć kałamarzyków widzieć na jednym stole do pisania, a atramentu w żadnym! Albo zarzucone biórka ciężarkami do papieru bez papieru, pióra bez użytku, pularesy i książki do pisania, bez pisma? Stolik zaś cały tak założony sprzęcikami, ie tam ani bilecika napisać by nie podobna, coż dopiero rejestru albo dziennika!
Anglicy wprawdzie mają te wszystkie zbytkowe sprzęty i nader piękne, lecz je mają nie tak jak my najczęściej od parady, ale do użytku. I ciebie proszę nie miej więcej jak potrzebujesz. Niech graciki, które ci służą do pisania lub roboty, będą ładne, świeże i zgrabne, a jeżeli ci kto, co nad użytek daruje, schowaj, aby, gdy te, co masz zużyiesz, znowu mieć nowe, dla siebie. W ogólności gdy krewni i przyjaciołki twe, wiedzieć będą, że lubisz tylko wiązania raczej użyteczne jak zbytkowe, wkrótce ci innych dawać nie będą, a ty dom zasobniejszy i rozsądniej urządzony mieć będziesz.
Jeżeli ci budować dom przyjdzie, wtedy radzę kup od razu tak do jadalni, jak do bawialnego pokoju meble z jednego drzewa. Jednostajnie każ obić, aby tandetnej mieszaniny w nich nie było. Bawialnia może bydź w lecie woskowaną; w zimie nalegam o kobierzec. Ztąd ciepło ogólne, oszczędność drzewa i zdrowie; kobierce czyszczą się miotłami ryżowemi, są one jak miotełki do sukien, tylko większe. Gdy zwyczaj kobierców u nas się upowszechni,

będą i miotły. Te się z Wenecyi sprowadzają, nie wiele kosztują, a chędożą doskonale. Drzewo u nas jesionowe jest śliczne, orzechowe podobnież, a do tego, krajowe. Na pokryciu wybieraj kolory trwale, również i materye. W Salonie, jeżeli ci majątek pozwoli, możesz mieć meble z axamitu wełnianego, który tak ładnie się wydaje i trwa wiecznie, jeżeli nie, to persowy perkalik. Firanki białe do wszystkiego służą, brzeg, jak w jadalni ci radzę, stosownego do mebli koloru. Firanki dają się nietylko dla ozdoby, ale dla ciepła. To jest, zasłanając od zimna, które wieje od okien: dla tego w klimacie naszym nie od rzeczy jest: mieć je z mocniejszych i tęższych materyi, duże wiszące; tak aby wiczorem rozpuszczone zupełnie w zimie, przed całemi oknami, przyczyniały się do ocieplenia pokój.
Kominek w bawialni jest wielką przyjemnością. Gość przeziębły zaraz do niego się garnie. Oświeca wesoło pokój w dżdżystych dniach jesieni, jest prawdziwą pociechą i poniekąd towarzystwem. Ale miej do niego drzewo suche, porządnie porąbane i twarde. Gdybym śmiała, radziłabym ci na sposób francuzki, na spodzie wkładać duży kloc z dębowego lub bukowego drzewa, do którego dodają się mniejsze kawałki, kloc dobrze się popiołem okrywa, a polanka mniejsze w około się palą. Ale do do tego trzeba komin inaczej jak nasze urządzić. Nasze bywają wywyższone n dołu, co nogi zimne zostawia; i w górze zbyt wysokie. Ekrany ruletowe teraz w modzie, nie przydadzą się tam, gdzie zbyt szeroki przedział między ogniem, a wystawą górną. Jeżeli masz marmur, nie żałuj użyć go na komin, jest to jedna z najładniejszych ozdób. Nad kominem powieś zwierciadło, postaw na nim, nie zegar, bo ten raczej między oknami niech ma swe

miejście, a zwierciadła nie zasiania, ale wazony z kwiatkami świeczniki, siarniczkę z zapałkami do ulatwienia posługi a w zimie bukiety z nieśmiertelników i lawendy, co ci milo lato przypominać będzie. Kolo komina, niech się znajdują: sprzęcik ze wszystkiemi narzędziami do ognia służącemi, mieszkiem, szczotką, pogrzebaczem, łopatką i kilka ekranów ręcznych; z drugiej strony duży kosa albo skrzynia do drzewa, przysposobionego zawczasu i wyschłego należycie. Ileż to dzieci u nas pomarło z krupa, zaziębiwszy się skacząc na drzewo mokre i śniegiem okryte! Stoliki postaw do gry w miejscach próżnych. Kanapę jedną dużą, drugą maią. Fortepian, jeżeli gó masz. Stolik do pisania, drugi do roboty (bo spodziewam się, że roboty lubisz), niższą serwantkę na nóty. Stół okrągły lub owalny, z sukiennym nakryciem. Otóż bawialnia ładnie urządzona. Miej w niej jeszcze różne gry na czas jesienny, szachy, warcaby, krążki, twierdzę, świeże pisma czasowe, jakie album, karykatury; słowem wszystko, co gości rozerwać może. Nie mając pospolicie obszernych domów, jednak Polki zbyt mało ciągną użytku z bawialni. Przeciwnie w rodzinach angielskich. Sypialnie są tylko li użyte do spania, a wszyscy w bawialni przesiadują. Tam damy pracują około robótek, piszą, rysują; tam lekcye nawet matki dają dzieciom. Jest to bardzo dobry zwyczaj. Pamiętają na to, że bawialnia jest pokojem wspólnym, każda czynność się porządniej odbywa, a i to jest korzyścią, samych siebie wezwyczajać do porządku i ładu.
Po ścianach możesz pozawieszać malowidła albo ryciny, jeżeli je masz. Zaklinam cię tylko, abyś nic nieprzyzwoitego w tym rodzaju oczom nieprzedstawiała, coby kogo zgorszyć mogło; w tym względzie u nas najcnotliwsze rodziny nie dość uwagi; a to jest grzech, niedo-

rzeczność, których się wystrzegam, należy. Bogatszym przystałoby mieć niektóre celniejsze dzieła sztuki, czyto co do malarstwa, czy rycin i rzeźby, przynajmniej w kraju wykonywane. Byłaby to zachęta dla niejednego celnego usposobienia, które tylko możności rozwinięcia się oczekuje.Byłby to może zbytek u nas jeszcze, dla gospodarzy wiejskich miernych majątków, ale nierównie łatwiejszy do usprawiedliwienia, jak ten, który na cudzoziemczyznie lub modzie oparty, żadnego pożytku rodzinnym talentom nie przynosi i do wiecznej nędzy i nicości ich przywodzi.
Nie wspomniałam jeszcze o oświecaniu: teraz świece stearynowe Warszawskie, millykertzen wiedeńskie i inne podobne są dość tanie, aby je sobie pozwolić. Równie i woskowe drogo nie kosztują, tam, gdzie jest dużo pszczół. Lepsze to oświecenie bawialni jak lampy, które zwykle źle chędożone, ciemno się palą. Jednak sień, jadalnią, korytarze, oświecaj lampami; a świeczki do muru lepione, w butelkach, lub w kartofel osadzone, wypędzaj z domu twego. Oprócz że to obrzydliwy widok sprawia, ale jeszcze ogniem grozi, a jakkolwiek mieszkanie twe jest od pożaru zabespieczonem, strzeż się go; bo pomimo niezbędnych szkód, jakie mu towarzyszą, bywa zgubą zdrowia, a czasem i życia. Wieleż osób w łóżku spłonęło, z przestrachu, lub z zaziębienia pod czas pożaru wszczętego pomarło. Dla tego ci i konduktory radziłam na domach.
Obicia papierowe są lepsze ogólnie jak malowania, jakem to już mówiła, spodziewać się należy, że się upowszechnia. Nadto zwyczaj szwajcarski jest bardzo dobry, to jest odrewnianie całego pokoju o parę łokci od podłogi, i ścian przy drzwiach. Zyskuje się na cieple, wygodzie, czystości, te ściany odrewnione i lakierowane biało, piękny widok dając, łatwo się czyszczą.