Dwór wiejski. [T. 1] : dzieło poświęcone gospodyniom polskim, przydatne i osobom w miescie mieszkającym przerobione z fr. pani Aglae Adanson z wielu dodatkami i zupełnem zastósowaniem do naszych obyczajów i potrzeb - Nakwaska Karolina, str. 7

z domowych wstając od stołu dzwoni, i wszystkocicho porządnie i godnością się odbywa.


APTECZKA CZYLI CHOWALNIA.
 
Opiszę ci tu rodzaj Apteczki różniący się od tych, które u nas zwykle się znajdują. Obok jadalni starać się będziesz mieć pokój do przechowywania wszelkich lepszych zapasów żywności, a razem kredensowych sprzętów, które do codziennego użytku nie służą.
W tej chowalni będziesz robiła różne przysmaki, które ognia kuchennego nie wymagają. W niej będzie Szafa na lekarstwa, którą ci niżej opiszę, w niej się wódki przelewać, konfitury studzić powinny, słowem będzie to damska pracownia, z której niejedno doświadczenie równie przyjemne i pożyteczne wyjdzie, jak z laboratorium chemika.
W tej chowalni ma bydź w pośrodku stół długi, na którym stawiać się mają czyto potrawy, czy owoce schodzące ze stołu twego, któremi przy wolniejszym czasie rozrządzisz, jak ci się zdawać będzie. Jest to niezmiernie ważny przedmiot, aby utrzymać czystość w jadalni i nie przedłużać zapachu, nieprzyjemnego po obiedzie jadła. Odkładając potrawy w miejscu osobnem, będziesz pewną, że ich brudna ręka lokaja, nie dotchnęła. Jeżeli raczysz usłuchać rady mojej, a Panny Służącej i kamerdynera (którzy żyją na pierwszym stole) trzymać nie zechcesz, obaczysz wnet korzyść nie tylko oszczędności, ale i porządku. Czy bowiem może bydź co obrzydliwszego, jak roznoszenie potraw po różnych pokojach? Tak to się gubią serwety i srebrne łyżki, tak tłuką talerze, tak nęcą muchy i myszy, a psują służący. Najpiersza osoba w domu twoim niech będzie Bona czy Ochmistrzyni jeżeli, masa małe dzieci;
 

to staraj się mieć nadewszystko czystą, uczciwą i rozsądna, przysposabiaj ją do tego, aby ci pomocną była w gospodarstwie, jeżeli twa córka nie jest dosyć dorosłą, aby Cię wyręczyć mogła. Ta więc, gdyś gośćmi zajęta, niech dostaje klucz od chowalni, aby zaraz po obiedzie sprzątnęła, co zbywa.
Bona ta niech ma stół z dziećmi małemi o pewnej wcześniejszej od waszej godzinie; obfity, ale prosty. Chowania te są i z tego względu dobre, że nasz lud z przyrodzenia nie będąc łakomy, tylko przyuczony do złych nałogów, staje się obżartym. Odejm pokusę, a ustrzeżesz go od nich, i moie zapobiegniesz złorzeczeniom i zazdrości. Półmiski powinny bydź stawiane w chowalni pod pokrywami dracianemi, które much nie dopuszozają. Musi tam bydź firanka i okienko pytlem wybite w lecie, aby powietrze dochodziło, najlepiej kiedy na północ obrócone dla chłodu.
Szafy na około w ścianach bydź mają. Jedna zaś tylko z półkami otwartemi, zawieszona trochę o podał od muru, bez nóg, jakem to u jednej Pani widziała, doskonały wynalazek od myszy; na tych pólkach ustawisz konfitury, soki, korniszony, owoce, ser, słowem wszystko, co zamknięcia nie cierpi, pod drucianemi pokrywami, o których wyżej mówiłam, te teraz są powszechnie używane i tanio kosztują. W szafach zaś zamkniętych schowasz zbywające od codziennego użytku srebro, bieliznę stołową, porcelanę, szkło i inne do stotu należące przedmioty; równie jak te, które od przypadku mieć będziesz w zapasie, np. garnuszki kamienne, słoiki do konfitur, i inne tym podobne. Nadto płótno domowe, nici, grzyby, kawę, cukier, herbatę, świece woskowe, korzenie, fasole, ryż, kaszę, makarony, i rożne ogrodowe nasiona.

Dobrze kiedy w tej chowalni komin się znajduje, możesz go użyć w lecie na rodzaj użytecznego chowania, umiesczając w nim malutką spiżarkę. Jest to jakby klatka czy z płotna metalicznego, jeżeli takowego dostać można, czy prosto z rzadkiej kanwy. Ta klatka wstawia się w komin, wniej dwie półki, drzwiczki winna mieć też płócienne. Tam rożne mięsiwa, szynki i tp. trzymać możesz, rzeczy, co do potrzeby służą.
W chowalni także postaw filtrę do cedzenia wody, jeżeli takowej świeżej ze zrzódła nie masz.
W zimie mały wstaw piecyk do niej, bo ile jest potrzebną rzeczą, aby tam chłód był w lecie, tyle zimno popsuć by mogło twe zapasy. Sama nawet nie chętnie byś szła do tej pracowni, a może i zaniechała w niej twych starań, dla zimna,
W chowalni też wstawisz szafę na Apteczne materyały, którą ci już mieć radziłam; jest ona konieczna potrzebą i nader użyteczną rzeczą w miejscach, gdzie pomocy lekarskiej zbyt daleko szukać; osobliwie w razach gwałtownych. Często spieszny ratunek zapobiega najsmutniejszym przypadkom. Dopomagać ubóstwu, ulgę dawać boleściom, nie jest że to powołanie właściwe kobiety! Z przyrodzenia ma ona już tkliwsze serce i jest przez Opatrzność jakby stworzona, do osłodzenia cierpień ludzkości! ....Niżej dam ci szczegułowy rozkład tej szafy równie jak spis przedmiotów, które ją napełniać powinny.
Będziesz jeszcze w chowalni miała schodki do sięgania na wyższe półki i haki w murze do wieszania różnych rzeczy.
W pośrodku tylu sprzętów, drobiazgów, o to się jednak starać usiłuj, aby tam był pewien rodzaj porządku,

abyś o każdej godzinie, znalazła, co zechcesz bez straty czasu na szukaniu. Stawiaj zawsze rzecz każdą na jednem miejscu, a unikniesz nieładu.
W chowalni najusilniej strzedz się musisz myszy i szczurów. Oprócz dokładnego zamykania szaf, powstawiaj także łapki. Najlepsze te, które spadając zabijają, albo drucianne. Trzeba je tylko starannie wyparzać, po ubitych myszach, inaczej drugie nie łapią się.
Szafy wewnątrz mają bydź deskami dębowemi wybite, a nie prosto w murze mieć drzwi osadzone. Te deski bronią najlepiej od myszy i mrówek, dwa rodzaje nieprzyjacioł, przed któremi gospodyni się ciągle bronie musi.
W chowalni jeszcze mieć będziesz wagi do różnych przedmiotów, łokieć do miary, lej do wódek i tp. narzędzia.


BAWIALNIA.

Pokój ten będąc przeznaczony do przyjmowania gości, może więcej ozdób od reszty domu mieścić. Jednak usilnie cię prosić będę, abyś ani w nim ani nigdzie, nie trzymała rzeczy nie do użytku, lub takich, które będąc właśnie potrzebne do użycia, w bawialni się znajdować nie powinny.
Coż może bydź, że tak powiem śmieszniejszego, jak to rozstawienie sprzętów użytkowych w Bawialni? Co tam mają do roboty filiżanki samowary, czarki i td. choć by i srebrne!.... Sprzęty te, które służący mają w nienawiści, bo im pracy dodają w sprzątaniu pokojów, najczęściej też są zakurzone, ponadtłukiwane, bezużyteczne, niby zdobią, w istocie zawalają pokoj. Co za przyjemność dla gościa pić herbatę z filiżanki, która wiecznie na serwantce stojąc, nie może bydź czystą? przytoczę tu jeszcze jeden gorszy przykład. Pewna dama prosząc, aby jej wody