Dwór wiejski. [T. 1] : dzieło poświęcone gospodyniom polskim, przydatne i osobom w miescie mieszkającym przerobione z fr. pani Aglae Adanson z wielu dodatkami i zupełnem zastósowaniem do naszych obyczajów i potrzeb - Nakwaska Karolina, str. 21
Sponsorzy:
- www.catering-bonappetit.com.pl
- rg-narzedzia.com.pl
ich raczejby szał turecki kupić sobie pozwoliła, a mąż jej prędzejby sto butelek Szampana wypił, jak gdyby mieli do domu sprawić wannę miedzianną. Gdybym się zaś poważyła radzić im urządzenie Łazienki na wzór Dianabad w Wiedniu, ze wszystkiemi wyszukiwanemi porządkami, pokrywą, na wannę z płótna, gotowalnią, łóżkiem, krzesłami i kobiercem, pewnieby mię jako gorszący przepych zalecającą w tej łaźni utopili, a przynajmniej mój Dwór wiejski w wodę wrzucili! Aby więc i im oszczędzić tego czynu i Dworowi wiejskiemu mniej potrzebnej kąpieli, przystanę na wannę blaszanną. Ta niech stoi w miejscu przyzwoitem, to jest: osobnem, widnem, nie na przechodzie, nie w przeciągu, nie na wilgoci, wybierz sobie do kąpania komoreczkę jaką w bliskości kuchni lub pralni. Schludnie ją zaopatrz we wszystkie nieodzowne potrzeby. Niech w niej stoi wanna duża blaszanną dla was. Mała dla dzieci i choć drewniana dla służących. Miej tam do każdej stołek drewniany, stolik prosty, nad nim zwierciadło, rogożkę lub ceratę i dywanik, do wychodzenia z kąpieli, nadto małą ławeczkę, szkandelę do wygrzewania bielizny, jeżeli bębna do tego umyślnie przeznaczonego mieć nie chcesz. Nakoniec ramę z kolkami do wieszania rzeczy i w oknie firankę dla przystojnosci.
Do moczenia nóg też jest potrzebny szaflik blaszanny. (Wanienki od zmywania talerzy do tego użytku spodziewam się, że brać nie pozwolisz. }
Dla ułatwienia wylewania wody, trzeba, aby łazienka dniała wychód osobny, blisko drzwi odedworu, jeżeli nie ma rury. do odchodu wody. Radziłabym także, aby rurami do łazienki woda ciepła i zimna przychodziły. Co to za niewygoda, to donoszenie na kąpiel wody!
Do moczenia nóg też jest potrzebny szaflik blaszanny. (Wanienki od zmywania talerzy do tego użytku spodziewam się, że brać nie pozwolisz. }
Dla ułatwienia wylewania wody, trzeba, aby łazienka dniała wychód osobny, blisko drzwi odedworu, jeżeli nie ma rury. do odchodu wody. Radziłabym także, aby rurami do łazienki woda ciepła i zimna przychodziły. Co to za niewygoda, to donoszenie na kąpiel wody!
Ta trudność jest główną moie przyczyną u nas, ze zaniedbujemy kąpać się regularnie, tyle, ile czystość koniecznie wymaga.
Piecyk w łazience żelazny na zimę jest bardzo potrzebnym.
Wstawianie nóg w gorący piasek jest wielce przez lekarzy zalecanem, jako rodzaj suchej kąpieli. Piasek na blasze się wygrzywa, a potem na nogi do próżnej wanienki lub szaflika sypie, ale uważać trzeba, aby niebył zbyt gorący i aby nim nóg nie poparzyć, (patrz Ból głowy Tom III. ")
Kąpieli jest dwa rodzaje: pierwsze dla zdrowia, które podług przepisu lekarza brać będziesz, drugie dla czystości. O ostatnich tylko wspomnę. Kąpiel powinna mieć od 18. do 30. stopni podług ciepłomierza Reaumura. Taki ciepłomierz jest ci więc do kąpieli potrzebnym. W wannie nie dłużej nad 20 minut siedzieć ci radzę. Wchodząc do kąpieli zmaczasz twarz i szyję zimną wodą, aby ci krew do głowy nie biła. Ważną nadewszystko rzeczą jest, aby wychodząc z wody, nie zaziębić się. Potrzebna więc ci tu będzie pomoc służącej; ta niech wygraeje bieliznę, a osobliwie podwłosnik biały, którym się cała osłonisz, nogi zaś dwoma ręcznikami okręci i tak minut kilka zostaj, aby ciało całkiem dobrze obeschło. Koszulę suchą, wygrzaną na ciebie wtedy włoży, a nogi, czy ty sama, czy w słabości ona, mocno ci wytrze flanelą. Po kąpieli dobrze iest przejść się zaraz, przed kąpaniem zaś nie mieć obładowanego żołądka. Kąpiel czystości brać trzeba co dwa tygodnie; najmniej zaś kobietom (nie ciężarnym) raz w miesiąc, stósując się do dawnego Mojżeszowego prawa po pewnej słabości.
Dzieci często dobrze jest kąpać, juk to wspominani, mówiąc o chodowaniu onych, dla różnych przyczyn.
Piecyk w łazience żelazny na zimę jest bardzo potrzebnym.
Wstawianie nóg w gorący piasek jest wielce przez lekarzy zalecanem, jako rodzaj suchej kąpieli. Piasek na blasze się wygrzywa, a potem na nogi do próżnej wanienki lub szaflika sypie, ale uważać trzeba, aby niebył zbyt gorący i aby nim nóg nie poparzyć, (patrz Ból głowy Tom III. ")
Kąpieli jest dwa rodzaje: pierwsze dla zdrowia, które podług przepisu lekarza brać będziesz, drugie dla czystości. O ostatnich tylko wspomnę. Kąpiel powinna mieć od 18. do 30. stopni podług ciepłomierza Reaumura. Taki ciepłomierz jest ci więc do kąpieli potrzebnym. W wannie nie dłużej nad 20 minut siedzieć ci radzę. Wchodząc do kąpieli zmaczasz twarz i szyję zimną wodą, aby ci krew do głowy nie biła. Ważną nadewszystko rzeczą jest, aby wychodząc z wody, nie zaziębić się. Potrzebna więc ci tu będzie pomoc służącej; ta niech wygraeje bieliznę, a osobliwie podwłosnik biały, którym się cała osłonisz, nogi zaś dwoma ręcznikami okręci i tak minut kilka zostaj, aby ciało całkiem dobrze obeschło. Koszulę suchą, wygrzaną na ciebie wtedy włoży, a nogi, czy ty sama, czy w słabości ona, mocno ci wytrze flanelą. Po kąpieli dobrze iest przejść się zaraz, przed kąpaniem zaś nie mieć obładowanego żołądka. Kąpiel czystości brać trzeba co dwa tygodnie; najmniej zaś kobietom (nie ciężarnym) raz w miesiąc, stósując się do dawnego Mojżeszowego prawa po pewnej słabości.
Dzieci często dobrze jest kąpać, juk to wspominani, mówiąc o chodowaniu onych, dla różnych przyczyn.
WARSZTAT STOLARSKI.
Nie mam tu na celu radzić ci, abyś całą pracownią stolarską, jakby u jakiego majstra zaprowadzała, ale powinny u ciebie znajdować się w jednej izdebce osobnej, wszystkie narzędzia, które są do pierwszych potrzeb niezbędne i wielkiej umiejętności nie wymagają. Każdy prawie takowych użyć może, aby tylko miał dobrą wolą i trochę przemysłu. Służący nawet mogą coś naprawić i sporządzić, nie wołając zaraz rzemieślnika. Czasem dla nieprzybicia w czas gwoździa, dla niesklejenia zepsutego sprzętu wielką niewygodę i stratę mieć możesz. Jeżeli przywołasz stolarza, to i jemu są te narzędzia potrzebne, aby swych zawsze nie zabierał, albo się nie wymawiaj że ich nie ma przy sobie.
Drzwi od tej izby powinny bydź szerokie z otworem na podwórko, aby łatwo tam wnieść można większe sztuki drzewa. Pierwszy sprzęt, tam konieczny jest sam warsztat ze wszystkiemi potrzebami: prasą, śrubstakiem, młotkami, obcęgami i t. p. Około ścian niech będą pozawieszane polki i haki z różnemi innemi narzędziami, najpotrzebniejsze są: piły i piłki, cheble, świdry i t. p. Każda rzecz powinna mieć swe miejsce i tamże wkładaną bydź na powrót, gdy się jej używało. Kiedy jakie narzędzie się zepsuje, trzeba je natychmiast zastąpić.
Nie będzie od rzeczy, mieć też kilka narzędzi slósarskich, które osobno się układają, jak np. kleszcze, małe kowadło, kilka gotowych zamków, haczyków i gwoździ różnej wielkości w pudełku z przegrodami. I tu naprzód myśjeć trzeba, aby niewygodny nie użyć.
Nie mam tu na celu radzić ci, abyś całą pracownią stolarską, jakby u jakiego majstra zaprowadzała, ale powinny u ciebie znajdować się w jednej izdebce osobnej, wszystkie narzędzia, które są do pierwszych potrzeb niezbędne i wielkiej umiejętności nie wymagają. Każdy prawie takowych użyć może, aby tylko miał dobrą wolą i trochę przemysłu. Służący nawet mogą coś naprawić i sporządzić, nie wołając zaraz rzemieślnika. Czasem dla nieprzybicia w czas gwoździa, dla niesklejenia zepsutego sprzętu wielką niewygodę i stratę mieć możesz. Jeżeli przywołasz stolarza, to i jemu są te narzędzia potrzebne, aby swych zawsze nie zabierał, albo się nie wymawiaj że ich nie ma przy sobie.
Drzwi od tej izby powinny bydź szerokie z otworem na podwórko, aby łatwo tam wnieść można większe sztuki drzewa. Pierwszy sprzęt, tam konieczny jest sam warsztat ze wszystkiemi potrzebami: prasą, śrubstakiem, młotkami, obcęgami i t. p. Około ścian niech będą pozawieszane polki i haki z różnemi innemi narzędziami, najpotrzebniejsze są: piły i piłki, cheble, świdry i t. p. Każda rzecz powinna mieć swe miejsce i tamże wkładaną bydź na powrót, gdy się jej używało. Kiedy jakie narzędzie się zepsuje, trzeba je natychmiast zastąpić.
Nie będzie od rzeczy, mieć też kilka narzędzi slósarskich, które osobno się układają, jak np. kleszcze, małe kowadło, kilka gotowych zamków, haczyków i gwoździ różnej wielkości w pudełku z przegrodami. I tu naprzód myśjeć trzeba, aby niewygodny nie użyć.
INNE DWORSKIE ZABUDOWANIA.
Oprócz dworu i oficyny, które Ci opisałam, trzeba ci jeszcze mieć w twym dziedzińcu zabudowania potrzebne do zamykania zwierząt, które ci służą, i tych, których na stół potrzebujesz; nadto: mleczarnią, lodownia, wychodki, wozownią, szopkę, miejsce suche do przechowania jarzyn na zimę. Gdy wszystko to do potrzeb i majątku twego stosować musisz, ogólne ci więc bardzo tylko udzielę w tym względzie uwagi, zalecając jednak, jak zawsze i przedewszystkiem w całym układzie dworu twego: harmonią. Nie miej pysznych stajen lub pięknej officyny, przy nędznym domu, ani przy pałacu, niskich i biednych zabudowań, co się u nas często zdarza przez złe wyrachowanie, lub brak gustu.
Mówiąc także o tych innych zabudowaniach i czynnościach, do których służyć mają, wyjdę nieraz z zakresu tak zwanych dworskich gospodyni zatrudnień i wejdę do folwarcznych. Przyczyną tego jest: ii trudno określić dokładnie granicę tychże zatrudnień, u nas jeszcze, gdzie stósunki majątkowe i zwyczaje na tak wielkiej przestrzeni kraju, są tyle różne, nadto w dziele przewodniczki mojej znalazłam tyle dobrych w tym względzie rzeczy, że ich pominąć nie moge, nakoniec, jeżeli niektóre gospodynie polskie ograniczają się na dworskim tylko zarządzie, inne lubią lub muszą i folwarcznym w części lub zupełnie się zajmować, i nietylko kobiecem, ale i męzkiem, często gospodarstwem. Z przepisów więc poniżej umieszczonych korzystaj, ile ci twe stósunki domowe pozwolą lub wskażą, czynności twe i układ budynków podług tego, zawsze z potrzebną zgodnością urządzając.
Oprócz dworu i oficyny, które Ci opisałam, trzeba ci jeszcze mieć w twym dziedzińcu zabudowania potrzebne do zamykania zwierząt, które ci służą, i tych, których na stół potrzebujesz; nadto: mleczarnią, lodownia, wychodki, wozownią, szopkę, miejsce suche do przechowania jarzyn na zimę. Gdy wszystko to do potrzeb i majątku twego stosować musisz, ogólne ci więc bardzo tylko udzielę w tym względzie uwagi, zalecając jednak, jak zawsze i przedewszystkiem w całym układzie dworu twego: harmonią. Nie miej pysznych stajen lub pięknej officyny, przy nędznym domu, ani przy pałacu, niskich i biednych zabudowań, co się u nas często zdarza przez złe wyrachowanie, lub brak gustu.
Mówiąc także o tych innych zabudowaniach i czynnościach, do których służyć mają, wyjdę nieraz z zakresu tak zwanych dworskich gospodyni zatrudnień i wejdę do folwarcznych. Przyczyną tego jest: ii trudno określić dokładnie granicę tychże zatrudnień, u nas jeszcze, gdzie stósunki majątkowe i zwyczaje na tak wielkiej przestrzeni kraju, są tyle różne, nadto w dziele przewodniczki mojej znalazłam tyle dobrych w tym względzie rzeczy, że ich pominąć nie moge, nakoniec, jeżeli niektóre gospodynie polskie ograniczają się na dworskim tylko zarządzie, inne lubią lub muszą i folwarcznym w części lub zupełnie się zajmować, i nietylko kobiecem, ale i męzkiem, często gospodarstwem. Z przepisów więc poniżej umieszczonych korzystaj, ile ci twe stósunki domowe pozwolą lub wskażą, czynności twe i układ budynków podług tego, zawsze z potrzebną zgodnością urządzając.